Ndërsa udhëheqësit e NATO-s po takohen në Ankara, një përpjekje diplomatike shumë kritike është duke u zhvilluar prapa skenave në lidhje me të ardhmen e aleancës. Sipas burimeve pranë çështjes që folën me Bloomberg, ideja e largimit nga samiti vjetor i liderëve ka filluar të diskutohet me zë të lartë.
Faktori më i madh që i nxiti këto diskutime ishte kritika e ashpër dhe e pamëshirshme e Presidentit të SHBA-së Donald Trump ndaj aleancës. Trump, i cili deklaroi hapur se erdhi në kryeqytetin turk vetëm për shkak të marrëdhënies së tij të ngushtë me Presidentin Rexhep Tajip Erdogan, vazhdoi vërejtjet e tij shpërfillëse dhe pyetëse në lidhje me aleancën ushtarake gjatë takimeve të tij në Ankara. Qëndrimi i Trump krijoi një valë serioze shqetësimi midis aleatëve në lidhje me samitin e ardhshëm.
Bloomberg thekson se në rrethana normale, shtyrja e samitit, i cili ishte planifikuar të zhvillohej në Shqipëri vitin e ardhshëm, mbetet një opsion serioz në tryezë.
Burime të njohura me bisedimet thonë për Bloomberg, se qëllimi kryesor i këtij veprimi është të parandalojë që Trump të ketë një platformë të re për të sulmuar publikisht aleatët e tij.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, thuhet se dëshiron që këto takime vjetore të vazhdojnë në mënyrë që aleanca të mbetet në ballë të axhendës globale dhe ka theksuar rritjet masive të shpenzimeve të mbrojtjes të shteteve anëtare për të bindur Trumpin. Megjithatë, ende nuk është e qartë se sa efektive ka qenë kjo taktikë ndaj Trumpit deri më tani.
“Dëshira për të shtyrë samitin nuk është vetëm për shkak të retorikës së ashpër personale të Trump por edhe buxheti i vendit pritës të radhës, Shqipërisë, po krijon shqetësim brenda aleancës. Shqipëria ka një profil që, deri vonë, nuk ka arritur të përmbushë angazhimin e kahershëm të NATO-s për të ndarë të paktën 2% të PBB-së për mbrojtjen, duke e vendosur atë ndër vendet me shpenzimet më të ulëta të aleancës”, thuhet në citimin e Bloomberg.
Udhëheqësit kanë frikë se kjo situatë do ta shtyjë Trumpin të ushtrojë më tej presion mbi aleancën për pabarazinë buxhetore. Manifestimi më konkret i tensionit strategjik qëndron në komunikatën përfundimtare të Samitit të Ankarasë, e cila do të miratohet të mërkurën; sipas një burimi të njohur me draftin e tekstit, komunikata nuk bën asnjë referencë për datën ose vendndodhjen e samitit të ardhshëm, citon Bloomberg.
Shpjegimi më i qartë institucional se si do të zhvillohet procesi erdhi nga zyrtari i lartë ushtarak i NATO-s, Giuseppe Cavo Dragone. Duke folur për Bloomberg TV, Dragone konfirmoi se samiti do të mbahej në Shqipëri, ndërsa pranoi zyrtarisht se koha e takimit – nëse do të zhvillohet vitin tjetër apo vitin pas – ishte aktualisht nën debat të nxehtë brenda aleancës.
Në një kohë kur rreziqet gjeopolitike janë në kulmin e tyre në Lindjen e Mesme dhe Evropën Lindore, fakti që NATO ka arritur në pikën e ndryshimit të orarit të saj institucional për të menaxhuar marrëdhënien e saj me SHBA-në, donatorin e saj më të madh financiar, nxjerr në pah ekuilibrin e brishtë që aleanca ushtarake do të ruajë gjatë epokës Trump.
