Kryeministri Rama tha më herët se nga nafta “premium” që Shqipëria do të prodhojë ne Shpirag do të ndërtohet një Fond Sovran.
Ekspertë të ekonomisë, kanë treguar se si funksionon një model i sukseshëm i një fondi sovran ne Norvegji.
Ndërsa SHELL gërmoi për më shumë se një vit në pusin e pestë të bllokut që ka marrë në menaxhim, kurse ne krahun tjeter Qeveria ka studiuar të gjitha mundësitë për të ngritur ekonominë e vendit dhe për të menaxhuar të ardhurat që do të prodhojë nafta shqiptare.
Parate nga nafta qe do te nxirret ne Shpirag do të jenë pjesë e një portofoli të veçuar nga paratë e buxhetit të shtetit, që do të shkojnë për pensione, arsim, shëndetësi dhe investime.
Modeli i një fondi sovran të suksesshëm do të ishte modeli norvegjez. Por, kush është ndryshimi mes Shqipërisë dhe Norvegjisë. Në Norvegji, naftën e nxjerrin nga vendburimet e saj kompanitë shtetërore. Pse është e rëndësishme kjo. Fondet sovrane, si modele financiare ndërtohen në përgjithësi me lekë ekstra fiskale. Këto para nuk janë taksa dhe në Norvegji fondi sovran krijohet me paratë e fitimit të kompanisë shtetërorë, pasi ka paguar taksat në shtetin norvegjez.
Fondi Sovran shërben gjithashtu si një mjet për të menaxhuar sfidat financiare të një popullsie në plakje, e për këtë mori emrin Fondi i Pensioneve të Qeverisë së Norvegjisë.
Fondi sovran është i tillë që futet në një xhep, ku qeveria nuk ka të drejtë të marrë paratë, dhe këto para i investohen me qëllim që të shumohen. Kjo është logjika e të gjitha fondeve sovrane kudo në botë.
